اگر پدر اموالش را به یکی از فرزندان بدهد بقیه می‌توانند اعتراض کنند

بسیار خب، این یک سوال حقوقی بسیار رایج و مهم در حقوق ایران است. پاسخ دقیق به این سوال به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به صورت کامل و شفاف توضیح داده می‌شود.

به طور خلاصه، بله، سایر فرزندان در شرایط خاصی می‌توانند اعتراض کنند، اما این حق اعتراض همیشه و برای همه انواع انتقال اموال وجود ندارد.

برای بررسی دقیق‌تر، باید دو حالت اصلی را از هم تفکیک کنیم:

1. در زمان حیات پدر (اهداء، بخشش، فروش)
2. پس از فوت پدر (به عنوان وصیت)

---

### حالت اول: انتقال اموال در زمان حیات پدر

در این حالت، پدر مالک تمام اموال خود است و می‌تواند هرگونه که بخواهد در مورد آنها تصمیم‌گیری کند، از جمله اینکه آن را به یک فرزند یا شخص دیگری اهدا کند یا بفروشد.

#### الف) اگر پدر اموال را به یکی از فرزندان اهداء (بخشش رایگان) کند:

این مورد خود به دو دسته تقسیم می‌شود:

1. هبه (Gift) در زمان حیات با حق رجوع:
در قانون مدنی ایران، اگر پدر مالی را به فرزندش هبه کند (به صورت رایگان و به قصد تملیک)، اگر این هبه در زمان حیات پدر باشد، پدر می‌تواند در هر زمان از آن رجوع کند و مال را پس بگیرد. در این حالت، فرزند دیگر نمی‌تواند اعتراض کند، زیرا حق اعتراضی برای او ایجاد نشده است. صاحب اصلی مال (پدر) تصمیم به بازپس‌گیری آن گرفته است.
* نکته: اگر مال هبه‌شده در زمان حیات پدر توسط فرزند فروخته شده باشد، دیگر امکان رجوع وجود ندارد.

2. هبه در زمان حیات بدون حق رجوع یا با شرط عدم رجوع:
اگر پدر صراحتاً در زمان بخشش ذکر کند که این هبه " بلاعوض " است و او حق رجوع ندارد، یا اینکه با توجه به شواهد و قرائن، چنین قصدی داشته باشد، از این پس پدر دیگر نمی‌تواند مال را پس بگیرد.

در اینجا فرزندان دیگر چه حقی دارند؟
بر اساس ماده ۸۰۷ قانون مدنی، اگر پدر مالی را به یکی از فرزندان خود هبه کند و این هبه از نوع بلاعوض و بدون حق رجوع باشد، در زمان حیات پدر، هیچ یک از فرزندان دیگر حق اعتراض ندارند. زیرا پدر مالک اموالش است و می‌تواند هر طور که می‌خواهد آن را ببخشد.

حق اعتراض فرزندان دیگر تنها پس از فوت پدر و در زمان تقسیم ترکه (میراث) ایجاد می‌شود. در آن زمان، فرزندی که مال را دریافت کرده، باید ارزش آن مال را در کنار سایر دارایی‌های پدر قرار دهد تا ترکه به طور عادلانه بین همه ورثه (فرزندان) تقسیم شود. به این عمل " احتساب " یا " اodial " گفته می‌شود. یعنی سهم الارث فرزندی که مال را دریافت کرده، به اندازه ارزش همان مال کسر می‌شود.

#### ب) اگر پدر اموال را به یکی از فرزندان بفروشد:

در این حالت، پدر مال خود را در ازای دریافت ثمن (پول) به فرزندش منتقل می‌کند. این یک معامله معوض است.
* در زمان حیات پدر: اگر معامله به صورت صحیح و با شرایط قانونی (مثل قیمت عادله روز) انجام شده باشد، هیچ یک از فرزندان دیگر حق اعتراض ندارند. پدر مالک است و می‌تواند مالش را بفروشد.
* پس از فوت پدر: اگر سایر ورثه ادعا کنند که معامله صوری بوده (فقط برای انتقال مال به فرزند دیگر و فرار از تقسیم مال بین ورثه) یا اینکه مال بسیار پایین‌تر از قیمت واقعی فروخته شده است، می‌توانند در دادگاه ابطال معامله را به عنوان معامله معاف (معامله به قصد فرار از دین) درخواست کنند.

---

### حالت دوم: انتقال اموال پس از فوت پدر (وصیت)

اگر پدر در وصیت‌نامه خود کل یا بخشی از اموالش را به یکی از فرزندان یا شخص دیگری واگذار کند، اینجا قوانین متفاوت و محدودکننده‌تری حاکم است.

طبق ماده ۸۳۷ قانون مدنی:
مقدار مالی که فرد می‌تواند به وصیت به کسی بدهد، حداکثر یک سوم (۱/۳) اموال اوست (مگر اینکه سایر ورثه رضایت داشته باشند).

در اینجا سه حالت وجود دارد:

۱. وصیت تا سقف یک سوم:
اگر پدر حداکثر تا یک سوم اموالش را به یک فرزند وصیت کرده باشد، سایر فرزندان نمی‌توانند اعتراض کنند. این حق قانونی پدر است.

۲. وصیت بیش از یک سوم:
اگر پدر بیش از یک سوم اموالش را به یک فرزند وصیت کرده باشد، سایر ورثه (فرزندان) حق دارند به آن بخش اضافی که بیش از یک سوم است، اعتراض کنند. در این صورت، وصیت‌نامه فقط تا سقف یک سوم قانونی است و مابقی اموال بر اساس قانون ارث بین ورثه تقسیم می‌شود.

۳. وصیت به ضرر ورثه (بیش از سهم قانونی):
اگر پدر وصیت کند که مثلاً یک فرزند او تمام اموال را به ارث ببرد و سایر فرزندان هیچ سهمی نداشته باشند، این وصیت باطل است، زیرا حق سهم الارث ورثه قانونی را نقض می‌کند. در این حالت، ورثه می‌توانند کل وصیت را رد کنند و مطابق قانون ارث عمل کنند.

---

### خلاصه و نتیجه‌گیری

| نوع انتقال | وضعیت در زمان حیات پدر | وضعیت پس از فوت پدر |
| :--- | :--- | :--- |
| اهداء (هبه بلاعوض) | فرزندان دیگر نمی‌توانند اعتراض کنند. | می‌توانند اعتراض کنند تا ارزش مال هبه‌شده در سهم الارث فرزند گیرنده محاسبه شود (احتساب). |
| فروش (معامله) | فرزندان دیگر نمی‌توانند اعتراض کنند (مگر معامله صوری باشد). | اگر معامله صوری یا به قیمت ناچیز باشد، می‌توانند ابطال آن را در دادگاه درخواست کنند. |
| وصیت تا ۱/۳ اموال | - | فرزندان دیگر نمی‌توانند اعتراض کنند. |
| وصیت بیش از ۱/۳ اموال | - | فرزندان دیگر می‌توانند فقط به آن بخش اضافی اعتراض کنند. |
| وصیت به ضرر ورثه (مثلاً همه اموال به یک نفر) | - | ورثه می‌توانند کل وصیت را رد کرده و بر اساس قانون ارث تقسیم کنند. |

توصیه مهم: این مطالب یک راهنمای کلی بر اساس قانون مدنی ایران است و در عمل، پیچیدگی‌هایی مانند اثبات صوری بودن معاملات، مسائل مربوط به دین و... وجود دارد. برای هرگونه اقدام قانونی، حتماً با یک وکیل متخصص در امور حقوقی و ارث مشورت کنید.